Nowy sezon teatralny. Jak wybrać spektakle i nie przepłacić

Pierwsza niedziela września, dziesiąta rano, balkon mojego znajomego na Nadodrzu. Na stoliku kawa, laptop i otwarte w kartach strony kilku wrocławskich teatrów, a on spisuje w zeszycie listę na cały sezon. Premiery, wznowienia, spektakle gościnne. Potem liczy, ile go to wyniesie, łapie się za głowę i skreśla połowę. Zostaje z listą, która jest kompromisem między tym, co chce zobaczyć, a tym, na co go stać.

Kiedyś się z tego śmiałem. Dziś robię tak samo. Od kiedy nie pracuję już przy technice i chodzę do teatru jako widz, nauczyłem się, że dobry sezon teatralny zaczyna się od planu. I że da się oglądać dużo, nie wydając fortuny.

Teatralny rok zaczyna się jesienią

Sezon teatralny w Polsce ma swój rytm, trochę inny niż kalendarzowy. Zaczyna się we wrześniu albo na początku października, kończy w czerwcu. Latem większość scen ma przerwę, gra się w plenerze albo na festiwalach.

Jesień to moment, kiedy teatry ogłaszają plany. Pojawiają się zapowiedzi premier, daty wznowień, spektakle gościnne. Ruszają zapisy na karnety i abonamenty. To najlepszy czas, żeby przejrzeć repertuar i zdecydować, na co chcesz pójść w najbliższych miesiącach.

Premiera czy sprawdzony tytuł?

To pierwszy wybór, przed którym stajesz. Premiery kuszą, bo są nowe, głośne i o nich się mówi. Ale mają też swoją specyfikę:

• Pierwsze pokazy bywają nierówne. Spektakl dojrzewa przez kilka tygodni. Aktorzy łapią rytm, technika się dociera, reżyser czasem coś poprawia. Znam to z koncertów: pierwsza noc trasy rzadko jest najlepsza.
• Bilety na premierę są często droższe albo trudniej dostępne, bo część miejsc trafia do zaproszonych gości.
• Nie wiesz, na co idziesz. Brak recenzji, brak opinii znajomych. Idziesz w ciemno.

Sprawdzony tytuł, grany od sezonu czy dwóch, to mniejsze ryzyko. Są recenzje, są opinie, wiesz mniej więcej, czego się spodziewać. A spektakl jest zwykle w najlepszej formie.

Moja zasada: jedna, dwie premiery w sezonie, na które naprawdę czekam. Reszta to sprawdzone rzeczy i jedna, dwie niespodzianki z mniejszych scen.

Jak czytać repertuar

Repertuar teatru potrafi być tak samo onieśmielający jak program festiwalu. Tu przydają się podobne zasady jak te, które opisałem w tekście o czytaniu programu festiwalu teatralnego. Szukaj konkretów:

1. Na której scenie. Duża scena to zwykle większe produkcje, mała scena to kameralne, często bardziej eksperymentalne rzeczy.
2. Czas trwania i przerwy. Trzygodzinny spektakl bez przerwy to wyzwanie, szczególnie po całym dniu pracy.
3. Reżyser i obsada. Jeśli podobał ci się wcześniejszy spektakl danego twórcy, to dobra wskazówka.
4. Ile razy spektakl jest grany. Niektóre tytuły są grane kilka razy w miesiącu, inne raz na kwartał. Jeśli coś cię interesuje, a gra się rzadko, nie odkładaj.

Jak nie przepłacić

Teraz o pieniądzach, bo o to pytacie najczęściej. Bilety do teatru nie są tanie, zwłaszcza na dużej scenie i w dobrych miejscach. Ale jest kilka sposobów, żeby to zmniejszyć.

Karnety i abonamenty

Wiele teatrów oferuje karnety na kilka spektakli w sezonie w niższej cenie niż pojedyncze bilety. Opłaca się, jeśli wiesz, że pójdziesz. Sprawdź tylko, czy karnet jest imienny, czy można go przekazać komuś innemu i czy terminy są elastyczne.

Zniżki, o których się nie mówi

Teatry mają zwykle cały katalog zniżek: dla studentów, seniorów, nauczycieli, rodzin, czasem dla posiadaczy kart miejskich. Warto przejrzeć regulamin cennika, bo często można skorzystać z czegoś, o czym nie miałeś pojęcia. Niektóre sceny mają też dni albo godziny z tańszymi biletami.

Miejsca, które nie są złe

Najdroższe miejsca to zwykle środek parteru. Ale nie zawsze są najlepsze. Z pierwszego balkonu na wprost sceny często widać więcej: cały układ sceny, choreografię, grę świateł. A słychać dobrze, bo dźwięk w teatrze niesie się w górę. Jako były dźwiękowiec powiem wprost: w wielu salach najlepiej słychać właśnie z balkonu.

Miejsca boczne i na końcu sali bywają dużo tańsze. Przy spektaklach, gdzie liczy się tekst, a nie obraz, to rozsądny kompromis. Przy dużych widowiskach wizualnych lepiej jednak dopłacić za miejsce na wprost.

Bilety w ostatniej chwili

Przed spektaklem kasa często ma zwroty i wolne miejsca. Przy wyprzedanych tytułach warto przyjść pół godziny wcześniej i zapytać. Czasem udaje się kupić bilet na świetne miejsce, bo ktoś zrezygnował rano.

Próby otwarte i pokazy przedpremierowe

Niektóre teatry organizują otwarte próby albo pokazy przedpremierowe w niższych cenach. To też świetny sposób, żeby zobaczyć, jak powstaje spektakl. Moja pierwsza wizyta w operze, o której pisałem w tekście opera dla nieprzekonanych, zaczęła się właśnie od próby generalnej.

Z kim iść, czyli bilet to nie wszystko

Jest jeszcze jedna rzecz, o której rzadko się mówi przy wyborze spektakli. Towarzystwo. Ten sam spektakl potrafi być świetnym wieczorem albo katastrofą w zależności od tego, z kim idziesz. Kiedyś zabrałem znajomego, który chodzi głównie na koncerty metalowe, na kameralny dramat psychologiczny. Wytrzymał, ale w przerwie patrzył na mnie jak na zdrajcę.

Dlatego przy planowaniu sezonu dzielę sobie listę na dwie części. Rzeczy, na które idę sam albo z kimś, kto lubi ryzyko. I rzeczy, na które mogę zabrać każdego: komedie, musicale, dobrze opowiedziane klasyczne historie. Dzięki temu nikt nie wychodzi z teatru obrażony, a ja nie muszę rezygnować z tego, co mnie ciekawi.

Plan sezonu na jednej kartce

Na koniec coś praktycznego. Oto jak układam swój teatralny sezon:

• Wrzesień: przegląd repertuarów, lista spektakli, które chcę zobaczyć. Zakup karnetu, jeśli się opłaca.
• Październik i listopad: pierwsze wyjścia, najczęściej sprawdzone tytuły, które grane są rzadko.
• Grudzień: coś lekkiego, komedia albo musical, bo w tym miesiącu wszyscy są zmęczeni.
• Styczeń i luty: czas na spektakle, które miały premierę jesienią i już okrzepły.
• Wiosna: mniejsze sceny, spektakle gościnne, eksperymenty.

Nie trzymam się tego sztywno. Ale mając plan, łatwiej złapać bilety, zanim znikną, i łatwiej rozłożyć wydatki na cały sezon.

Teatr to nie luksus

Wiele osób uważa, że teatr jest drogi i dla wybranych. Rozumiem, skąd to się bierze. Ale kiedy porównuję ceny biletów na dobry spektakl z ceną biletu na koncert w hali, wychodzi często, że teatr jest tańszy. A wieczór bywa pełniejszy.

Mój znajomy z listą na cały sezon powtarza, że teatr to najlepsza rozrywka w stosunku do ceny. Trzy godziny na żywo, z ludźmi, którzy tygodniami ćwiczyli dla tej jednej chwili. Nie da się tego obejrzeć na ekranie. I coraz częściej przyznaję mu rację.